Mắt bão là gì? Vì sao nơi yên tĩnh nhất lại nguy hiểm nhất?

Ngay giữa tâm của cơn bão lại tồn tại một khu vực gần như không có mưa, gió rất yếu, thậm chí bầu trời có thể quang đãng. Khu vực này được gọi là mắt bão. Vậy mắt bão là gì, bên trong mắt bão có gì và cần làm gì nếu khu vực của bạn đang nằm trong mắt bão? Hãy cùng tìm hiểu ngay sau đây.

Mắt bão là gì? Có nguy hiểm không?

Mắt bão, hay còn được gọi là tâm bão, là khu vực nằm ngay tại trung tâm của một cơn bão nhiệt đới hoặc bão mạnh. Nhìn từ ảnh vệ tinh, mắt bão hiện ra như một vòng tròn hoặc hình oval khá đều, nổi bật giữa lớp mây xoáy dày đặc bao quanh, trông giống hệt một con mắt đó cũng chính là lý do hiện tượng này được đặt tên như vậy.

Đường kính mắt bão thường dao động trong khoảng 20-65 km, ở một số siêu bão, kích thước có thể nhỏ hơn hoặc lớn hơn đáng kể. Một số cơn bão có cường độ cực mạnh lại sở hữu mắt bão rất nhỏ, chỉ vài km, dân trong ngành khí tượng gọi đó là "mắt kim", và đáng chú ý là mắt bão càng nhỏ thường đi kèm với cường độ bão càng dữ dội.

Vậy mắt bão có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có.  Khác với vùng mây dông bao quanh, mắt bão thường có gió rất yếu, lượng mưa ít hoặc không có mưa. Trong nhiều trường hợp, bầu trời tại mắt bão còn xuất hiện khoảng trời xanh hoặc có ánh nắng mặt trời. Chính vì vậy, nhiều người dễ nhầm tưởng rằng thời tiết đã ổn định và cơn bão đã kết thúc. Tuy nhiên trong thời gian từ vài phút đến khoảng một giờ, tùy theo tốc độ di chuyển và kích thước của bão thành mắt bão phía sau sẽ tràn tới với gió giật dữ dội, mưa lớn và hướng gió thường đảo ngược so với trước đó.

Xem thêm: Bão là gì? Nguyên nhân và quá trình hình thành bão

Trong mắt bão có gì?

Trái với hình dung của nhiều người về một cơn bão luôn đi kèm mưa to gió lớn, bên trong mắt bão lại là một khung cảnh hoàn toàn khác biệt. Tại đây, gió thường rất nhẹ hoặc gần như lặng, mây tan bớt, mưa giảm hẳn hoặc ngừng hoàn toàn. Vào ban ngày có thể thấy ánh nắng xuyên qua, còn vào ban đêm, người ở trong mắt bão thậm chí có thể nhìn thấy trăng sao trên bầu trời.

Hiện tượng này xảy ra do cơ chế vận động đặc trưng của xoáy thuận nhiệt đới. Khi khối không khí xoay quanh tâm bão với vận tốc rất lớn, lực ly tâm sinh ra đủ mạnh để ngăn không khí từ bên ngoài tràn vào vùng trung tâm. Không khí trong mắt bão vì thế yên tĩnh, áp suất giảm xuống mức thấp nhất của toàn cơn bão, và không còn đủ điều kiện để hình thành mây dông dày đặc như ở các vùng xung quanh.

Bao quanh mắt bão là một vành đai gọi là thành mắt bão. Đây mới chính là khu vực hội tụ đầy đủ những yếu tố nguy hiểm nhất: gió giật mạnh nhất, mưa lớn, mây dông phát triển dữ dội. Sự đối lập rõ rệt giữa mắt bão yên tĩnh và thành mắt bão dữ dội là một trong những đặc điểm đặc trưng của các cơn bão nhiệt đới mạnh.

Tại sao mắt bão lại yên tĩnh lại nguy hiểm nhất

Không ít người từng chứng kiến cảnh gió ngừng thổi, trời quang hơn và mưa gần như tạnh hẳn khi bão đang diễn ra. Đây chính là thời điểm khu vực đó nằm trong mắt bão.

Tuy nhiên, sự yên tĩnh này chỉ mang tính tạm thời. Khi mắt bão tiếp tục di chuyển, thành mắt bão phía sau sẽ nhanh chóng tràn đến. Đây là khu vực có sức gió rất mạnh, mưa lớn kéo dài và thường đi kèm các hiện tượng thời tiết cực đoan như lốc xoáy cục bộ hoặc sóng lớn nếu bão hoạt động trên biển.

Đặc biệt, hướng gió ở nửa sau cơn bão thường đổi chiều so với nửa trước. Điều này khiến các công trình đã bị suy yếu trong giai đoạn đầu dễ bị sập đổ khi chịu thêm lực tác động từ hướng ngược lại.

Thực tế cho thấy nhiều tai nạn xảy ra khi người dân ra ngoài trong lúc mắt bão đi qua để kiểm tra nhà cửa, dọn dẹp cây đổ hoặc di chuyển. Chỉ sau vài chục phút, gió mạnh quay trở lại khiến họ không kịp tìm nơi trú ẩn.

Chính vì vậy, các cơ quan khí tượng luôn khuyến cáo rằng việc trời quang hoặc gió lặng trong khi bão vẫn chưa được thông báo kết thúc không đồng nghĩa với việc đã an toàn

Để xác định chính xác vị trí, hướng di chuyển và cường độ của bão, các cơ quan khí tượng không chỉ dựa vào ảnh vệ tinh mà còn sử dụng nhiều thiết bị quan trắc chuyên dụng như trạm thời tiết tự động, máy đo tốc độ gió, máy đo lượng mưa, cảm biến áp suất khí quyển và thiết bị ghi nhận nhiệt độ, độ ẩm. Dữ liệu thu thập theo thời gian thực giúp các chuyên gia theo dõi sự thay đổi của cơn bão, phát hiện thời điểm mắt bão hình thành cũng như đưa ra các bản tin cảnh báo sớm, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Xem thêm: Hoàn lưu bão là gì? Vì sao bão đi qua vẫn gây mưa lớn kéo dài?

Cần làm gì nếu khu vực đang nằm trong mắt bão?

Nếu nhận thấy gió đột ngột giảm mạnh, mưa tạnh và thời tiết trở nên yên tĩnh bất thường trong khi cơn bão vẫn đang được cảnh báo, rất có thể khu vực của bạn đang nằm trong mắt bão. Lúc này, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng tránh.

Trước hết, không nên ra ngoài, kể cả khi bầu trời đã sáng hoặc có nắng. Hãy tiếp tục ở trong nhà hoặc nơi trú ẩn an toàn cho đến khi cơ quan chức năng thông báo bão đã hoàn toàn đi qua.

Tiếp theo, cần đóng kín cửa sổ, cửa ra vào và kiểm tra lại các vật dụng dễ bị gió cuốn. Nếu phải di chuyển trong nhà, hãy tránh đứng gần cửa kính hoặc những khu vực có nguy cơ bị gió tác động mạnh khi thành mắt bão quay trở lại.

Đồng thời, người dân nên thường xuyên theo dõi bản tin dự báo thời tiết thông qua truyền hình, radio hoặc các kênh thông tin chính thức để nắm được diễn biến mới nhất của cơn bão. Không nên dựa vào cảm nhận thời tiết thực tế để đánh giá mức độ an toàn.

Đối với tàu thuyền đang hoạt động trên biển, tuyệt đối không rời nơi neo đậu khi mắt bão đi qua. Việc biển tạm lặng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và sau đó sóng gió sẽ nhanh chóng mạnh trở lại.

Trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng xuất hiện nhiều, việc trang bị kiến thức về cấu trúc của bão, đặc biệt là mắt bão, có ý nghĩa rất quan trọng. Dù khu vực trung tâm cơn bão có thể mang đến cảm giác yên bình trong chốc lát, người dân vẫn cần tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chức năng và chỉ ra ngoài khi có thông báo chính thức rằng cơn bão đã hoàn toàn kết thúc. Đây là cách tốt nhất để đảm bảo an toàn và giảm thiểu thiệt hại do bão gây ra.